به فارسی و در کتب طب سنتی « ناخنک » و « اکلیل الملک » نام برده می شود ، گیاهی است از خانواده Leguminosae نام علمی ان Trigonella grandiflora Boiss می باشد و معمولا میوه ان را که مورد مصرف پزشکی است ، اکلیل الملک می نامند .
● مشخصات گیاهی است با اختلافات جزئی شبیه شنبلیله ولی برگها و گلهای ان کمی درشت و میوه ان هلالی برنگ نخودری روشن است که در داخل ان دانه های زرد رنگ و معطر قرار دارد.. این دارو در بازار ایران با نام ناخنک عرضه میشود.
● خواص – کاربرد
ناخنک از نظر طبیعت نظر سشیخ الرئیس ابو علی سینا گرم و خشک در مرتبه اول است ، ولی Dioscorides ان را معتدل در حرارت و برودت می داند . از نظر خواص اعتدال دهنده اخلاط و مقوی بدن است و ورمهای سفت را نرم می کند . از نظر خواص اعتدال دهنده اخلاط و مقوی بدن است و ورمهای سفت را نرم می کند. ضماد تخم ان با سرکه و روغن گل سرخ اگر بر سر گذارده شود و یا ریختن اب دم کرده ان بر سر برای رفع سردرد ، سرگیجه ، سکته مغزی ، لقوه ، فراموشی و مالیخولیای سبک مفید است . اگر ۸ گرم ان با ۲۰ گرم عسل خورده شود برای فلج و سستی اعضای بدن نیز برای فلج و سستی اعضا مفید است.
خوردن اب دم کرده ان بتنهایی و یا با ادویه مناسب مانند بابونه و صعتر و شبت نیز برای امراض فوق مفید است. خوردن اب دم کرده ان برای رفع درد معده و کبد و طحال و رحم مفید است .
اگر اب دم کرده ان با انجیر و عسل خورده شود برای ازدیاد ترشح شیرو اسپرم نافع و مدر است و قاعده اور . خوردن ۱۲ گرم عصاره گیاه و تخم گیاه با دوشاب برای ورم الات داخل شکم و بدون تخم ان برای رفع درد و اگر با زعفران مخلوط شود برای تسکین ضربان همه اعضا مفید است. خوردن دم کرده شاخه وبرگ ان مدر است و قاعده اور و برای اخراج جنین کمک میکند. مضر بیضه ها می باشد از این نظر باید با عسل و انجیر و مویز خورده شود. مقدار خوراک ان ، از تخم ان تا ۱۰ گرم و از عصاره گیاه تا ۸۰ گرم است . جانشین ان از نظر خواص بابونهو فراسیون است.
اکلیل الملک،ناخنک، یونجه زرد Melilotus officinalis آنرا صابع الملک نامند، به فارسی گیاه قیصر، شاهافسر و ناخنک گویند و به هندی نیز پرنگ نامند ؛ دو صنف میباشد و گیاه هر دو صنف شبیه به هم اما ثمر یک صنف هلالی شکل و در غلافی مانند تخم ترب و تخمهای آن مدور و ریزهتر از خردل و بعضی را تخم شبیه به حلبه و غلاف غیر هلالی و ثمر صنف دوم باریکتر و هلالیت آن کمتر و برگ آن مدور به قدر درهمی و شاخههای آن باریک و درشت و صلب و پراکنده و بعضی منبسط بر روی زمین. طبیعت آن گرم و خشک در اول و بعضی مرکبالقوی و جزو حار یابس در آن زیاده از جزو بارد گفته و دیسقوریدوس معتدل در حرارت و برودت دانسته خواص عمومی آن شامل حل کنندگی،اعتدال دهنده، قابض و خشک کنندگی می باشد ولی خاصیت قبض آن از حل کنندگی کمتر است بنابراین اعضاء را اعتدال بخشیده و لطیف کرده و تقویت می نماید و بطور عام تورمهای سخت را نرم می گرداند
خواص گیاه ناخنک یا اکلیل الملک
آب دمکرده آن را بنوشید:
محرک، مهیج، مقوی بدن و اعتدال دهنده اخلاط است
سرفه های رطوبتی مزمن، تنگی نفس، خفقان سرد و استسقای زقی که با حرارت و عطش شدید توأم نباشد را درمان میکند
برای پاک کردن ریه، تحلیل بادها و معالجه یرقان سوداوی مفید است
ورم کلیه و مثانه را برطرف میسازد
سنگ کلیه و مثانه را خرد میکند
رعشه، ضعف عصبی، حزن و اندوه روحی و میگرن را درمان می کند
برای رفع درد معده، کبد، طحال ورحم مؤثر است.
برای رفع دل درد نوزاد، مغز آن را نرم بسایید، بعد در آب گرم مخلوط کنید و به او بخورانید.
اگر ۸ گرم دانه های آن را نرم بکوبید و با ۲۰ گرم عسل مخلوط کنید و بخورید و هر صبح و شب با جوشانده آن در حمام بخور دهید و بعد از حمام روغن آن را بر موضع بمالید، برای درمان فلج و رفع سستی اعصاب بدن نافعاست.
آن را با انجیر دم کنید، بعد آب آن را صاف کرده باعسل شیرین کنید و بنوشید. مدر و قاعده آور است و برای ازدیاد ترشح شیر و اسپرم نافع می باشد.
خوردن ۱۲ گرم از عصاره همراه با تخم آن با دوشاب برای ورم آلات داخل شکم مفید است.
خوردن ۱۲ گرم از عصاره آن بازعفران برای تسکین ضربان همه اعضا مفید است.
مالیدن اسانس آن برای جلوگیری از ریزش مواثرات مفید دارد.
هر روز با آب جوشانده آن سر را ماساژ دهید. شورهای سر را برطرف میکند.
یک صد گرم از آن را در یک لیتر آب بجوشانید و با آب گرم آن موضع را ماساژ دهید. درد مفاصل رادرمان می کند،